O günleri yaþayan Akþehirlilerin Milli Mücadele ve Atatürk ile ilgili anýlarý, kamera ile yaptýðým görüþmelerden, kaleme alýnmýþtýr.

Sami BAÞAR

HASAN USLU’NUN ANILARI

Atatürk ile babam konuþtuklarý için Atatürk babama:

—Bak Rýza bu Yunanlýlar çok fena kayýnpederini öldürdüler, þimdi sýra sende, sen çocuklarýný al ben sizi Türkiye’ye yerleþtireceðim, demiþ.

…

Bir gün çok sevinçli olarak babam Atatürk’ün yanýna gidiyor.

Atatürk: Rýza çok sevinçlisin, hayýrdýr inþallah? Diyor

Babam: Allah bana bir oðlan çocuðu verdi ama güzeller güzeli bembeyaz, yeþil gözlü, sarý saçlý, Atam nasýl sevinmeyeyim, diyor.

Atatürk:

— Adýný koydun mu? Diye soruyor.

Babam:

—Koymadým. Diyor.

Atatürk:

—Bak sana bir þey söyleyeyim, Peygamberimizin bir torunu oldu, çok güzel, senin dediðin gibi, tarif ettiðin gibi müþavere etmiþler, bakmýþlar en güzel isim nedir? Hasan. Peygamber torununa Hasan ismini koymuþlar, Sen de Hasan koy, diyor.

Benim adýmý Hasan olarak Atatürk koymuþ.

***

Benim annem ve babam Selanik’te doðmuþ. Atatürk onlarýn tanýdýðý ve komþusu olurmuþ. O sýrada Yunanistan’da Türlere karþý çok eziyetler, samanlýklara doldurup yakmalar, yollarda görüp kesip öldürmeler, dolayýsýyla Türklere karþý zulümler varmýþ.

Türkler sýkýntý vaziyette iken benim dedem doktormuþ. Ýsmi: Mehmet Latif. Kendisi çok zenginmiþ ve Yunanlýlar çok kýskanýyorlarmýþ. Diðer kardeþi diþ tabibi imiþ, o sýrada Türklerin buðdaylarýný Yunanlýlar öðütmüyormuþ.

Demiþler ki: Doktor bey, biz þimdi açýz, ekmeðimizi öðütecek bir yerimiz yok. Bize bir deðirmen deyince,

Dedem onlara: Akan sular nerede varsa bana haber verin o köylerden ben yer alayým, o sulardan ben buðdaylarýnýzý öðüteyim” demiþ ve öyle de olmuþ, yedi köyde deðirmen almýþ, Yunanlýlara gitmemeye baþlamýþlar, Yunanlýlarýn gelirleri kesilince bu sefer dedeme düþman olmuþlar. Bir gün dedeme bir kenarda demiþler ki: “Aðýrlýðýn kadar para getirmezsen seni keseceðiz”, dedem para da götürdüðü halde bir Yunanlý dedemi bir gece kesmiþ. O sýrada amcam da genel bir kazada o da ölüyor.

Atatürk ile babam konuþtuklarý için Atatürk babama:

—Bak Rýza bu Yunanlýlar çok fena kayýnpederini öldürdüler, þimdi sýra sende, sen çocuklarýný al ben sizi Türkiye’ye yerleþtireceðim, demiþ.

Mübadele (deðiþim) çýkýnca rahmetli babama Atatürk:

—Rýza Yunanistan’daki bütün malýný mülkünü yaz tespit et öyle gel, demiþ.

O sýrada ablalarým doðmuþ, daha sonra diðer ablalarým doðmuþ. Mübadele çýkýnca bizi Akþehir’e Bermende köyüne vermiþler. Bermende köyünde tarla takka her þeyi vermiþler.

Annem ve babam Tekirdaðý’na yerleþince, Atatürkle beraber annem ve babam hep birlikte dolaþmýþlar. Annemin babasý doktor olduðu için onun yanýnda doðumlarý öðrenmiþ, aðabeyi de diþçiymiþ. Tekirdað havalilerinde ve Ýstiklal Savaþý’ný hazýrlamak için babamla birlikte istiþare etmiþler “Türkiye’yi büyük bir kalkýnmaya götüreceðim” diye, bütün köyleri dolaþmýþlar annem bütün kadýnlarý kapý kapý dolaþarak:

—Siz demiþ siz fanila öreceksiniz, bazýlarýna eldiven öreceksiniz kimisine çorap öreceksiniz, kimisine don gömlek dikeceksiniz, bütün Türkiye’yi, Trakyayý dolaþmýþlar. Akþam oluyorlarmýþ geliyorlarmýþ,

Kimi yerlere 12 sandýk mermi, 12 sandýk silah her þey gelecek, yalnýz bunlarýn parolalarýný alalým diyorlarmýþ annem parola ne diye soruyor “yýldýz” bütün malzemelerin toplanacaðý yer Çatalcaymýþ, annem komutaný buluyormuþ ve komutana:

“Komutaným bugün filan yere 12 sandýk silah gelecek diyor, 12 sandýk mermi gelecek… Haberiniz olsun… Parola: Yýldýz…” diyormuþ,

Tabii 2–3 gün sonra tekrar geliyormuþ… Böyle devamlý olarak, bugün de parola: Ay diyorlarmýþ… Oraya bütün malzemeleri, cephaneleri yýðýyorlarmýþ…

Mübadele çýkýyor ve Atatürk babama: Rýza git, Yunanistan’daki bütün mallarýný yaz gel, diyor.

Babam gidiyor ve hakikaten yazýyor. Mübadele olunca bizi Akþehir’e Bermende Köyü’ne vermiþler. Bermende köyünde tarla takka bað her þey vermiþler. Aradan bir zaman geçince ablamlardan sonra ben anneme hamile kalmýþým.

Bir gün çok sevinçli olarak babam Atatürk’ün yanýna gidiyor.

Atatürk: Rýza çok sevinçlisin, hayýrdýr inþallah? Diyor

Babam: Allah bana bir oðlan çocuðu verdi ama güzeller güzeli bembeyaz yeþil gözlü, sarý saçlý, Atam nasýl sevinmeyeyim, diyor.

Atatürk:

Adýný koydun mu?

—Koymadým.

Atatürk:

—Bak sana bir þey söyleyeyim, Peygamberimizin bir torunu oldu, çok güzel senin dediðin gibi, tarif ettiðin gibi müþavere etmiþler, bakmýþlar en güzel isim nedir? Hasan. Peygamber torununa Hasan ismini koymuþlar, Sen de Hasan koy, diyor.

Benim adýmý Hasan olarak Atatürk koymuþ.

***

Aradan epey bir zaman geçtikten sonra babamý Ege bölgesine bazý olaylar nedeniyle oraya vazifeli olarak gönderiyor. O sýrada babam bir kalp krizi geçiriyor ve bir yere sýðýnýyor. Babamdan Atatürk haber alamýyor. Araþtýrýyorlar. En sonunda Ýç Ýþleri Bakanýný çaðýr diyor,

Atatürk Ýçiþleri Bakanýna: Ben Rýza‘dan haber alamýyorum, onu diyor, gidin Akþehir tarafýna verdiler onun bir oðlu olacak, ona mal verin, tarla verin, ev verin, diyor.

Geliyorlar anamý buluyorlar, ben o zamanlar daha 3–4 yaþýndaydým, gittim Valinin yanýna,

Vali:

—Hasan, dedi,

Ben:

—Benim efendim, benim, dedim, daha o zamanlardan bir açýkgözlüðüm varmýþ…

Vali:

—Oðlum sana mal vereceðiz, diyor.

Annem:

—Vali Bey diyor, çok teþekkür ederim, benim malým var, yalnýz ben Rýza’yý bulamýyorum, mahkemeye bulunsun diye verdim, diyor, ben mal mülk istemem, onlarý, o mallarý, fakir, malý mülkü olmayan, çocuðunu okutamayana versinler, çalýþtýrsýnlar çocuklarýný okutsunlar, diyor.

Vali Bey:

—Kýzým bedava vereceðiz, parasýz vereceðiz, diyor.

Annem:

—Çok teþekkür ederiz, paþamýn ellerinden öperiz, bana yapacaðýnýz en güzel þey Rýza’yý bulun diyor…

Atatürk’e gidiyorlar, Mustafa Kemal Atatürk’e:

—Çok teþekkür ediyorlar, ellerinden öpüyorlar, yalnýz Rýza’yý bulmanýz için bize rica ettiler, demiþler, fakat o da bulamamýþ.

Atatürk:

—Allah Allah benim milletim ne kadar tok, bedava veriyoruz, mal almýyorlar, para veriyoruz almýyorlar, diyor,

Bu olaydan 15 -20 sene kadar sonra babamý hasta bir vaziyette buldum.

SEYFÝ YÜKSEL ‘ÝN ANISI

Gazi Mustafa Kemal Atatürk:

—Adýn ne senin? Dedi.

Ben: