NASREDDÝN HOCA AKÞEHÝRLÝDÝR,
Çay Mahallesinin bitiþiðindeki Nasreddin Hoca Mahallesi de yüzyýllardýr Nasreddin Hoca’nýn yaþadýðý bu mahalleye ismini vermiþ, bu þekilde günümüze kadar anýla gelmiþtir.
Yine, sanýldýðý gibi Nasreddin Hoca Sivrihisar’ýn Hortu Köyü’nde deðil, Akþehir’imizin Çay Mahallesi’nde doðmuþtur.
Akþehir tarihinin akýþýna baktýðýmýzda, Akþehir’in önemli yerleþim ve kültür merkezi olduðunu anlayabiliriz.
Böylesine önemli bir yerleþim ve kültür merkezinde, Akþehir’in tarihi eserlerine bir göz attýðýmýzda da Nasreddin Hoca’nýn, Akþehirli olduðunu ve Akþehir’de doðmuþ olduðunu anlayabiliriz.
Öncelikle þunu belirtmek istiyorum.
Artýk dünya âlem biliyor ki Nasreddin Hoca ne Sivrihisarlý ne de Kayserilidir.
Hatta ve hatta bence Hortu Köylü ve Ortaköylü’de deðildir.
Nasreddin Hocamýz Akþehir Çay Mahallesi’nde dünyaya gelmiþtir.
Þöyle ki öncelikle Akþehir’in tarihi eserlerine bir göz atalým
—Ýmaret Hasan Paþa Camii,
—Seydi Mahmut Hayrani Türbesi,
—Kilise
—Cumhuriyet Ýlkokulu,
—Yaðlý Dede Türbesi…
—Akþehir Nasreddin Hoca Mezarlýðý
—Ulu Camii
Nasreddin Hoca ‘nýn Akþehir merkezde doðduðunu anlayabilmek için Akþehirli olmak gerekir.
Bunun sebebi tarihi zenginliðimizdir.
Nasreddin Hoca 1208 yýlýnda Akþehir’de Çay Mahallesi’nde doðmuþtur.
— Neden Çay Mahallesi?
—Akþehir’in yerleþim planýna baktýðýmýzda Akþehir’in yerleþim yerinin Sultan Daðlarý ile Akþehir Çay Mahallesi’nin üst kýsýmlarý olduðunu ve Seydi Mahmut Hayrani Türbesinin bulunduðu mahal olduðunu biliyoruz.
—Bu civarda bulunan Hasan Paþa Camii, Cumhuriyet Ýlkokulu, yine bu alan içerisinde Akþehir’in daðlarý eteklerinde kalan Seydi Mahmut Hayrani Türbesi ‘nin ilk yerleþim yerlerinden olduðu göze çarpar.
— Ýmaret Hasan Paþa Camii’nin tarihi Nasreddin Hoca ‘nýn yaþadýðý tarihe kadar uzanan bir tarihi vardýr.
— Nasreddin Hoca’nýn yaþadýðý dönemden sonra da olsa Ýmaret Hasan Paþa Camii’nin Akþehir’in ilk yerleþim yerlerinden olduðunu yanýnda bulunan Nasreddin Hoca Mezarlýðý’ndan da anlayabiliriz ki bu bölüm Akþehir’in ilk yerleþim yerlerinden birisidir ki bu bölgemiz Nasreddin Hoca Mezarlýðý ile tarihe ýþýk tutmaktadýr; Nasreddin Hocamýzýn Türbesi’de buradadýr.
Akþehir’in yerleþim yeri burasý ve Nasreddin Hoca Mezarlýðý ve Türbesi’de buradadýr.
Onu da izaha çalýþayým.
Þimdi soruyorum?
—Neden Hasan Paþa Camii bugünkü Belediye Binasýnýn bulunduðu mahalle yapýlmadý?
—Ya da Nasreddin Hoca Mezarlýðý neden bugünkü Eski Garajýn, ne bileyim Hýdýrlýk civarýna veya da Baðkur evlerinin, yanýna yapýlmadý?
—Neden?
Yine sorumuza kendimiz cevap verelim: Yerleþim yeri de onun için… Bunun baþka izah tarzý var mýdýr?
Elbette ki yok…
Akþehir Gölü’nün Nasreddin HOCA’nýn yaþadýðý yüzyýlda Akþehir’in büyük bir kýsmýný kaplamaktaydý.
Býrakýn Nasreddin Hoca’nýn yaþadýðý dönemi, bundan birkaç kuþak öncesi bile Akþehir Gölü’nün Hýdýrlýðýn alt tarafýna kadar geldiðini söylemektedir…
Bunu tüm Akþehirliler bilir…
Tabii araþtýrmaya, araþtýrmacýlýða biraz meraký olanlar…Kültür de araþtýrma da budur…Yoksa kalýplaþmýþ sözleri alarak konuþmak, araþtýrmacýlýðý göstermez, ancak ezberciliði gösterir…
Akþehir Gölü günden güne kurumuþtur, bugün Akþehir’de göl diye bir þey kalmamýþtýr.
Akþehir Gölü yoktur.
Doðru mu?
2007 yýlýndan Nasreddin Hoca’nýn yaþadýðý 1200 lü yýllara gidersek, AKÞEHÝR GÖLÜ’NÜN AKÞEHÝR’ÝN BÜYÜK BÝR KISMINI KAPLADIÐINI, HATTA BUNDAN 50–100 YIL KADAR ÖNCE AKÞEHÝR GÖLÜNÜN HIDIRLIK YAKIN YERLERE KADAR GELDÝÐÝNÝ BÜYÜKLERÝMÝZDEN DUYMUÞUZDUR.
Çünkü izaha çalýþtýðým yerler Akþehir’in uzaðýndaydý ve göldü; Nasreddin Hoca Mezarlýðýnýn biraz daha aþaðýsýndan baþlamak üzere o hat üzeri –yani þehre doðru olan kýsým- tamamýyla AKÞEHÝR GÖLÜ ‘ydü. Akþehir Gölü 1200 lü yýllarda bugünkü sýnýrýndan oldukça daha geniþ bir büyüklüðe sahipti. Neredeyse Akþehir ‘in büyük bir yüzölçümünü kapsýyordu.
O nedenledir ki Nasreddin Hoca ‘nýn, Sivrihisar ile Kayseri ile Hortu Köyü ile bir ilgisi olmadýðý gibi baþka þehirlerle de ilgi ve alakasý yoktur.
Nasreddin Hoca Akþehir’de Çay Mahallesi’nde yani Hasan Paþa Cami ile Cumhuriyet Ýlkokulu’nun üst kýsýmlarý arasýnda dað ile bu bölge arasýnda kalan mahallede doðmuþtur.
Sivrihisar’da göl de yoktur, balýk da yoktur.
Kayseri’de göl de yoktur, balýk da yoktur.
Nasreddin Hoca kesinlikle buralarda yaþamamýþ, ayrýca göstermelik evlerde de doðmamýþtýr.
Nasreddin Hoca öz be öz Akþehir Çay Mahallesi doðumludur.
Bir de þu var ki Nasreddin Hoca ‘nýn da hocasý Seydi Mahmut Hayrani’nin türbesi de Akþehir’dedir.
—Ýbrahim Hakký KONYALI bu konuda yoðun araþtýrmayý yapanlardan birisidir. AKÞEHÝR TARÝHÝ isimli eserinde (s.722) Nasreddin Hoca’nýn HOCA PÝR EBÝ, HOCA CÝHAN’ýn çaðdaþý olduðunu, onlarla beraber Hoca FAKÝH’TEN (ölümü H 618, M 1221 ) ders okuduðunu yazar. Hoca FAKÝH öldüðü zaman Nasreddin HOCA 13 (onüç) yaþýndadýr. O devrin siyasi ve idari ortamý düþünülerek henüz 10 yaþýndaki bir çocuðun Sivrihisar’dan Hortu Köyü’nden kalkarak, Konya’da okumasý mantýk dýþýdýr. Ancak AKÞEHÝR gibi Konya’nýn kazasý olan, ulaþým imkâný olan bir beldeden olmasý akla daha yatkýndýr. Buradan da anlaþýlmaktadýr ki Nasreddin Hoca Akþehir’de o zamanýn yerleþim yeri olan Akþehir’de Çay Mahallesi’nde doðmuþ ve buradan hareketle Konya’ya gitmiþtir. Bunun baþka bir izah tarzý yoktur.
16. yüzyýl yazma eserlerinden: Taþlýcalý Yahya Beyin “Gencine-i Raz” Nev’i zade Atai’nin Sohbet-Ül Ekbar” Ehülhayr Rumi’nin “Saltuknamesi’nde, Lamii’nin “Letaifi Lamii” isimli eserlerdeki bazý fýkralarý NASREDDÝN HOCA’NIN AKÞEHÝRLÝ OLDUÐUNU GÖSTERÝR. Tarafýmdan tetkiki yapýlan “Hikayet-i Nasreddin Hoca “isimli yazma eser Hoca hakkýnda bu eseririn ismine rastladým. Bu kitabýn 21. sayfasýnda anlatýlan 67. fýkra çok ilginçtir. Hoca’nýn çocukluðuna rastlar. Þöyle ki : “Bir gün Hoca’nýn evinde validesi irili ufaklý balýk piþirmiþ. Hoca kapýnýn deliðinden bakarmýþ. Kadýn kocasýna der ki : “ Þimdi kande ise Hoca gelir. Gel biz büyük balýklarý kerevet altýna saklayalým, ufaklarý ortaya koyalým. Hoca gittikten sonra büyük balýklarý yiyelim demiþ. O mahalde Hoca içeri gire düþmüþ. Ufak balýklarý ortaya getirmiþler. Hoca balýðýn birisini alýp kulaðýna götürmüþ. Babasý niþler sün demiþ. Hoca babasýna demiþ ki bu balýða sordum ki: Hazret-i Yunus’u yutan balýk nasýl bir balýktýr. O da dedi ki: Ben bilmem, kerevitin altýnda benden büyükleri var, ondan sor dedi.“ demiþ.
Buradaki konuþma tarzýna dikkatinizi çekmek isterim. Bu tarz konuþmalar Akþehir þivesidir. Bu þive de Nasreddin Hoca’nýn Akþehir’de doðduðunun göstergesidir.
SÝVRÝHÝSAR’DA GÖLDE YOKTUR. BALIKTA YOKTUR. HOCA’NIN ÇOCUKLUÐUNU ANLATAN BU FIKRA ANCAK AKÞEHÝRLE ÝLGÝLÝDÝR. BU DA NASREDDÝN HOCA’NIN AKÞEHÝR’DE DOÐDUÐUNU VE AKÞEHÝRLÝ OLDUÐUNUN DELÝLLERÝDÝR.
—Ýzaha çalýþtýðým, 1200 lü yýllarda Akþehir’in merkezi durumunda bulunan –Ýmaret Hasan Paþa Camii, Cumhuriyet Ýlkokulu Civarý, o yüzyýlýn merkezi olmakla birlikte Nasreddin Hoca bu mahallede yani AKÞEHÝR ÇAY MAHALLESÝ’NDE doðduðunu kanýtlamaktadýr.
Evliya Çelebi nin Seyahatname adlý eserinden derlenen bilgilerin yer aldýðý "Arþiv vesikalarýna göre Nasreddin Hoca" adlý yazýda Evliya Çelebi nin ."Akþehir ulema ve sulehasý, ayan ve sipahisi libasý fakire giyerler. Muhteþem adamlarý vardýr. Cümle tüccar ehli hizmet, ehli sanat, garip dost adamlarýdýr. Evvela þehrin canibi kulesi haricindeki hýyaben içre ulema–i din, simürgi ehli yakin elmevli Hazreti Eþ Þeyh Hoca Nasreddin medfundur. Kendisi Akþehirlidir" sözleri de Nasreddin Hoca’nýn Akþehir doðumlu ve Akþehirli olduðunu göstermektedir.
Son söz: Nasreddin Hoca ‘nýn AKÞEHÝRLÝ OLDUÐUNU, AKÞEHÝRDE DOÐDUÐUNU EVLÝYA ÇELEBÝ’DEN DAHA ÝYÝ BÝLECEK KÝMSE VAR MIDIR?
|
Akþehir Lisesi ve N.Hoca Teknik Lise taþýnýyor, Ticaret Lisesi yer deðiþtiriyor