Özellikle çocuklarda çok sýk görülen hastalýklardan biri bademciklerin þiþmesidir. Kadýköy Þifa Hastanesi Kulak Burun Boðaz Uzmaný Op. Dr. Engin Aktaþ bademcikle ilgili en önemli 10 soruyu yanýtladý.
2010-01-28 - 00:02
1 - Bademcik vücutta ne iþe yarar? Geniz etinin bademcikten farký nedir?
Bademcikler (Tonsil) ve geniz eti (Adenoid) vücudun baðýþýklýk sisteminde rol alan, lenfosit üretmekle görevli lenfoid dokulardýr.Bademcikler boðaz giriþinde dil kökünün iki yanýnda, geniz eti ise nasofarenks denilen burun arkasýndaki geniz bölgesinde yer alýr. Bademcik ve geniz eti tarafýndan üretilen lenfositler ve antikorlar lokal baðýþýklýk sisteminde sadece yardýmcý bir role sahiptirler, ana rolde ise mukozal immünglobülinler ve sistemik üretilen lenfositler rol oynar. Bademcikler bir kapsülle sarýlýdýr ve yutak kaslarýna bu kapsülle baðlanýrlar, geniz etinin ise bir kapsülü yoktur ve geniz bölgesinde dokularýn üzerinde yer alýr.
2 - Vücudun bademciðe ihtiyacý var mýdýr?
Vücudumuzdaki her organ gibi bademciklerinde bazý görevleri vardý ancak söylediðim gibi bu olmazsa olmaz bir fonksiyon deðildir. O yüzden halen dünya üzerinde özellikle çocuk yaþlarda uygulanan cerrahi müdahalelerin büyük bir kýsmýný bademcik ve geniz eti operasyonlarý oluþturur. Burada esas mesele o hasta için bademcikler veya geniz eti alýnmasýnýn saðlam, kanýta dayalý týbbi nedenlere göre karar verilmesi zorunluluðudur.
3 - Bademcikler neden þiþer?
Bademciklerin virüs veya bakterilerle enfekte olmasý sonucu boyutunun artmasý bademcik þiþmesi olarak hissedilir. Boðaz aðrýsý, ateþ, yutma güçlüðü, halsizlik, aðýzda kötü koku, boyun bezelerinde þiþme, gibi þikayetlerde eklenebilir.
4 - Bademcik alýnmalý mýdýr? Bademcik hep geniz eti ile birlikte mi alýnýr?
Bademcik operasyonlarý gerekli durumlarda uygulanmalýdýr. Bademciklerle geniz eti benzer lenfoid dokular olduðu için özellikle çocuk hastalarda çoðu zaman bademcik problemleri geniz eti problemleri ile birlikte olur ve operasyon gerektiðinde genellikle birlikte alýnmalarý gerekir. Bu lenfoid dokularýn ameliyatla alýnmasý genellikle iki nedenle gerekebilir. Ýlki bademcik ve geniz etinin boyutlarýnýn artarak havayolunu týkamalarý, ikincisi ise sýk iltihaplanmalarýdýr. Bademciklerin büyük olmasý; yutma, beslenme ve konuþma problemleri yaratabilir. Bademcik üzerinde biriken yiyecekler de aðýz kokusu yaratabilir. Adenoid dokusunun büyük olmasý her þeyden önce burun týkanýklýðýna yol açar. Bu hastalarda aðzý açýk uyuma ve horlamaya neden olur. Ayrýca geniz etinin büyük ve týkayýcý olmasý yüz ve çene kemiklerinde geliþim bozukluðu yaratarak ‘adenoid face’ denilen görünüme, orta kulakta sývý birikimi ve iþitme kaybýna, sinüzit, geniz akýntýsýna neden olarak farenjit ve öksürüðe neden olabilir. Ayrýca sýk tekrarlayan bademcik infeksiyonu kalpte, eklemlerde ve böbreklerde problem yaratabilir. Bu tip durumlarda bademcik ve geniz eti operasyonlarýný planlamak gerekir.
5 - Bademcikler ne zaman alýnmalýdýr?
Bademcikler gerekli olduðu durumlarda her yaþta alýnabilir. Genellikle gece uykuda solunum durma ataklarý (apne) oluþmasý dýþýnda bademcik operasyonlarý için 2,5 yaþ sonrasý beklenmelidir. Geniz eti operasyonlarý ise daha ufak yaþlarda güvenle uygulanabilir. Bademcik operasyonlarýnda üst yaþ limiti yoktur fakat eriþkin hastalarda operasyon sonrasý kanama, aðrý gibi komplikasyonlar daha sýk görülür.
6 - Yaþa baðlý olarak bademcikler daha çok mu sorun yaratýr?
Bademcik sorunlarý çocukluk çaðýndan sonra genellikle azalýr. Yaþla birlikte havayolu çapý artarak týkayýcý durumlar daha az görülür, yaþla birlikte genel baðýþýklýk sisteminde de geliþmeler olduðundan bademcik enfeksiyonlarý yaþla birlikte azalabilir. Ancak eriþkin bademcik enfeksiyonlarý çok daha aðýr geçer, uzun iyileþme süresi iþ kayýplarý ve daha uzun saðlýk sorunlarýna neden olur.
7 - Kaç yaþýna kadar bademcik alýnmalýdýr?
Bademcik operasyonlarý her yaþta uygulanabilir, genellikle 3 - 5 yaþ grubunda daha sýk uygulanmaktadýr ancak bademcik operasyonlarý için gerekli þartlar ve zorunluluklar oluþtuðunda, çocuk daha da büyüsün diye beklemek çoðu zaman faydadan çok zarar getirecektir.
8 - Bademcik ve geniz eti ameliyatý kararý nasýl alýnýr?
Bademcik ve geniz eti operasyonu için endikasyonlar (gereklilikler) þunlardýr:
- Sýk enfeksiyon geçirilmesi: Birbirini takip eden yýllarda, senede 3 veya daha enfeksiyon geçirilmesi.
- Bademciklerin yutmayý ve solunumu zorlaþtýracak kadar büyümesi
- Bademciklerin tek taraflý büyümesi (Kötü huylu hastalýklarýn belirtisi olabilir)
- Bademcik üzerinde yiyecek birikerek kötü aðýz kokusuna neden olmasý.
- Geniz etinin solunumu bozacak kadar büyümesi
- Geniz eti ve bademciklerin kulakta sývý birikimine neden olarak iþitme kaybý yaratmasý
- Sýk sinüzit ataklarý ve kronik öksürüðe neden olacak kronik geniz eti iltihaplarý
9 - Bademcik ameliyatlarýnýn mevsimi var mýdýr?
Bademcik operasyonlarý her mevsim yapýlabilir ancak yaz aylarýnýn çok sýcak günleri uygun deðildir. Operasyon sonrasý aðrý nedeniyle ufak çocuklarýn sývý alýmý kýsýtlanabilir ve komplikasyon oraný artabilir. Genellikle kýþ ve ilkbahar daha uygun aylardýr.
10 - Bademcik ameliyatý risklimidir? Bademcik ameliyatlarýnda anestezi kullanýmý hakkýnda bilgi verir misiniz?
Bademcik ve geniz eti operasyonlarý nispeten riski az müdahalelerdir fakat her cerrahi müdahalenin belli riskleri vardýr. Özellikle çocuk yaþ grubunda bu operasyonlar daha sýk uygulandýðý için hem cerrahi, hem anestezi oldukça titiz yapýlmalýdýr. Ameliyat sahasý ayný zamanda havayolu sahasý olduðu için anestezi için bu konuda tecrübeli ve özel ekipmanlarý olan birimler seçilmelidir. Anestezi biliminde son yýllarda geliþen yeni teknikler ve ilaçlar anestezi komplikasyonlarýný oldukça azaltmýþtýr. Operasyon sonrasý aðrý özellikle eriþkin hastalar için problem yaratabilir fakat çocuk hastalarda aðrý çoðu zaman basit aðrý kesicilerle ortadan kalkar. Operasyon sonrasý geliþen kanamalarda önem arz eder. Ýlk gün genellikle fazla olmamak koþuluyla aðýzdan kan gelmesi normaldir, fakat ilerleyen günlerde kanama devam eder veya þiddetlenirse vakit kaybetmeden operasyonu yapan hekimle temasa geçmek gerekir, çok nadiren kanama kontrolü için yeni bir operasyon gerekir. Operasyon sonrasý beslenme tarzý komplikasyonlarý azaltmada oldukça önemlidir. Kesici ve sert besinler asla alýnmamalýdýr, genellikle sývý ve yarý sývý aðýrlýklý beslenmek gerekir. Sonuç olarak bademcik ve geniz eti operasyonlarý sýk uygulanan, tecrübeli ekiplerle oldukça sorunsuz ve yüz güldürücü sonuçlarý olan operasyonlardýr.
Bu Haber 1163 Defa Okundu
|
Av. Mehmet Demiroðlu ndan boþalan Akþehir Baro Temsilciliðine Av. Özgür Kaçar at