Hamilelik süresince anne adaylarý pek çok rahatsýzlýða yakalanma riskine sahipler. Bunlardan biri de þeker hastalýðý (Diyabet). Þeker hastalýðý hamileliðe baðlý ortaya çýkabileceði gibi, anne adayýnýn hamilelikten önce de diyabet rahatsýzlýðý olabilir. Her iki durumda da, anne adayý mutlaka tedavi edilmelidir. Kadýköy Þifa Týp Merkezi - Ataþehir Kadýn Hastalýklarý ve Doðum Uzmaný Op. Dr. Yasemin Yakut hamilelikte þeker hastalýðý ile ilgili en çok merak edilen bilgileri derledi.

   Diyabet; pankreastan insülinin az salýnmasý nedeniyle oluþan metabolik bir hastalýktýr. Karbonhidrat, yað ve protein metabolizmalarý bozulur ve kan glikozu artar.

   Diyabetik kadýnlarýn gebe kalmamalarý için tavsiye edildikleri 1970’lerden günümüze tedavi ve tanýda ilerlemeler kaydedilmiþtir. Ancak, diyabetle komplike gebeliklerde konjenital anomali görülmesi ve komplikasyon geliþmesi normal gebeliklere göre daha fazladýr.

  Günümüzde taný ve tedavi protokolleri ile, bu gereksiz yüksek komplikasyon hýzý düþürülebilir.

  Diabetes Mellitus (DM) insülin eksikliði, insülin direnci veya her ikisi sonucu geliþen hiperglisemi (kanda þeker düzeyinin yükselmesi) ile karakterize bir metabolik hastalýktýr. Gebelikte 3 tip DM görülebilir;

1. Tip I DM: Ýnsüline baðýmlý,

2. Tip II DM: Ýnsüline baðýmlý olmayan,

3. Gestasyonel DM

  Tip I DM ve Tip II DM gebelik öncesi var olan tiplerken, Gestasyonel DM gebelikte geliþen tiptir.

   Gebelikteki Fizyolojik Deðiþiklikler

• Glikoz (þeker) metabolizmasý gebelikte önemli ölçüde deðiþiklik gösterir. Açlýk glikoz seviyeleri düþüktür, yemek ya da glikoz yüklemesini takiben ise, gebelik dýþý deðerlerle karþýlaþtýrýldýðýnda yüksektir.
• Glikoz toleransý gebeliðin ilerlemesi ile prgoresif olarak düþer.
• Normal kadýnlar gebelik esnasýnda iki kat insülin üretirler, diyabetik olanlarýn ise insülin gereksinimleri artar.
• Gebelikte glikoz için renal eþik deðeri düþtüðünden, idrar örneklerinde birçok kadýnda glikozüri (idrarda þeker çýkmasý) tespit edilebilir.

   Gestasyonel DM (GDM); gebelikte baþlayan veya gebelikte ilk olarak tanýmlanan herhangi bir düzeydeki glikoz intoleransý olarak tanýmlanmaktadýr. Gebelikte görülen diyabetin %90’ý bu tiptir.

   GDM’lu gebelerde insülin direnci, normal gebelerdekine göre daha þiddetlidir. Ýnsülin sekresyonunda da bozukluk vardýr.

   Gestasyonel diyabetiklerin çocuklarýnda konjenital anomaliler izlenmez. Önemli etkileri ise þunlardýr;

• Polihidroamniyos geliþimi ( Bebeðin içinde yaþadýðý amniyos mainin fazla olmasý)
• Preterm doðum oranýnda artýþ (Erken doðum riski)
• Makrozomi geliþimi (Gebelik haftasýna göre büyük bebek)
  

 GDM’de Klinik Bulgular 

• GDM genellikle asemptomatiktir, (bulgu vermez) ve 2.trimesterde (gebeliðin ikinci 3 aylýk döneminde) karbonhidrat metabolizmasý ve insülin duyarlýlýðýnda deðiþikliklerle tetkiklenerek ortaya çýkar.
• GDM rutin biyokimyasal taramalarda teþhis edilebilir.
• Ýntrauterin ölüm (anne karnýnda bebek ölümü) ya da makrozomik bebek doðumunu takiben yapýlan biyokimyasal testlerle de teþhis edilebilir. 
• Daha önceden GDM geçiren kadýnlar, ailevi diyabet öyküsü olan kadýnlar, obez (aþýrý kilolu) ve yaþlý kadýnlarda GDM görülme olasýlýðý daha sýktýr.
• Önceden var olan diyabetten farklý olarak GDM’de konjenital anomali risk oranýnda artýþ yoktur.
• GDM preeklampsi (gebelikte tansiyon yüksekliði, ödem ve idrarda protein çýkýþý ile seyreden klinik durum) risk artýþý ile birlikte seyreder.

  Gebelik ilerledikçe glikoz toleransý daha fazla bozulduðundan, gebeliðin ileri dönemlerinde tarama yapýlýr.

  50gr glikoz tolerans testi bütün kadýnlarda 26-28. gebelik haftalarýnda tarama için kullanýlýr. Tarama testi pozitif olan kadýnlarda GDM tanýsýnda kesin kriterleri olan 100gr oral glikoz tolerans testi yapýlýr.

  GDM Tedavisi

Öncelikle gebelik haftasý ve gebenin kilosuna göre günlük kalori hesaplanýr.

Bu toplam kalori belli oranlarda karbonhidrat, protein ve yað olarak 3 bölüme ayrýlýr. Ana ve ara öðünlerde almasý gereken yüzdelerle diyet regülasyonu yapýlýr. Bu planlama kadýn doðum doktoru ve tecrübeli bir diyetisyen tarafýndan yapýlmalýdýr.

Düzenli günlük egzersizler yapýlmasý önerilir.

Diyet ve egzersiz ile kontrol edilemeyen durumlarda ise hemen ensülin tedavisine baþlanýr.