(1946 yýlýnda Cihanbeyli ile Akþehir arasýnda Prof. Dr. W. Ruben, Docent Dr. Abidin Ýtil ve Ferruh Sanýr on günlük bir gezi yaparlar. Bu gezide gerek klasik çaða ait, gerekse Bisans devri ile ilgili bir çok kalýntýlar bulunarak Ankara’da incelettirmiþlerdir. Prof. Dr. W. Ruben, yazmýþ olduðu kitabýnda Turgut hakkýnda þu bilgiler yer almýþtýr.)

Akþehir’e baðlý Yahsiyan köyü zaman içerisinde Gölçayýr adýný almýþtýr.

Ahi ler köylere kadar yayýlmýþlardý; fakat maalesef biz bunlarýn buralarda nasýl tesir icra edebilmiþ olduklarý hakkýnda kesin bir þey bilmiyoruz. Akþehir ilçesinin Yahsiyan köyünde bugün bile, bir cami içerisinde halk tarafýndan ziyaret edilen Ahi Yakup mezarý vardýr; Ahi Yakup adý, mezarýn hemen yanýnda bir yerde camiin duvarýna yazýlmýþ bir vaziyettedir.

……………………………

Romalýlara ait mezar taþlarýna rastladýðýmýz 15 yerin adlarý þunlardýr: Inevi (Cihanbeyli), Ýnsuyu, Çeþmeli Zebir, Taahhütlü, Yýðar, Karabýyýk, Engili, Bisse, Akayit, Maarif, Yahsiyan, Kozaðaç, Gürnes, Apsarý ve Akþehir. Bunlardan ancak pek azýnda (Inevi) figürlerden müteþekkil süs kýsmý muhafaza edilmiþtir. Bir kýsmý çok ihtimam gösterilerek yapýlmýþtýr.

Bunlardan maada, Yahsiyan köy camiinin minaresinde inþaat malzemesi olarak kullanýlmýþ bir heykel baþý vardýr ki, bunun ancak saç kýsmýný görmek mümkün oluyor; bir insan kafasýna ait bir parça olabildiði gibi bir hayvan baþý olmasý da muhtemeldir.

………………………………..

 Bisse, Eðrigöz, Maarif, Kozaðaç, Sorgun, Yahsiyan, Nadir, Kara Hüyük, Apsarý, Kürt Köyü ve Melles te de sayýsýz bir çok yapý taþlarý saydýk.

……………………………………………..

Yahsiyan da gördüðümüz ve Kadir Kýlýç Aðaya ait olan iki katlý eski ev de her halde 100 seneden az evvel yapýlmýþ deðildi. Evin üst katýndaki küçük ve karanlýk odalarýn duvarlarýnda oyma iþlemeli tahta raflar ve bir de odada, çok eski biçimde ve yine oyma tahtalarla süslü bir ocak bulunmaktaydý. Bugün ev artýk içinde oturulamayacak kadar haraptýr ve ancak erzak v. s. koymak için kullanýlýyor. Ayni derecede eski olan Kýrþehir deki evlerle bunlar arasýnda pek o kadar büyük bir fark görülmemektedir ve bunlar bugünkü diðer köylü evlerinden çok daha zengin ve bir o kadar da iyidirler. Ve böyle bir evin bugüne kadar ayakta durabilmiþ olmasýnýn sebebi de her halde onun hatýrý sayýlýr bir kimseye ait olmasý ve bir az da, alelade evlere nispetle daha fazla ihtimamla yapýlmýþ bulunmasýdýr.