Günümüzde Akþehir Ýmaret Camii olarak bilinen Camiyi 1510 yýlýna kadar etrafýnda bir medrese ve imaretle birlikte yaparak Akþehir halkýna baðýþlayan II. Bayezýd dönemi ileri gelenlerinden Abdulhayoðlu Hasan Paþa’dýr. Ayrýca bu imaret, cami ve medresenin yaþayabilmesi için bir vakýf kurmuþtur.

II. Bayezid dönemine damgasýný vuran devlet adamlarýndan biri olan Hasan Paþa, Mustafa Cavit’e göre Sofyalý’dýr. Ancak bu tartýþmalýdýr. Bilinen Türk kökenli bir aileden geldiðidir. Babasý Osmanlý’nýn ileri gelen askerlerinden Abdülhay’dýr.  Kýz kardeþi Gülruh Hatun, II. Bayazid’in eþlerinden biri idi. Gülruh Hatun, 2. Bayezid in Alemþah adlý oðlu ile Kamer Sultan adlý kýzýnýn annesidir. Oðlunun sancak beyliði görev­lerinde dâima yanýnda bulunmuþ, onu müptelâ olduðu içki­den kurtarmak için çýrpýnmýþ diye öðreniyoruz. Akhisar da bir mescit, Aydýn Güzelhisar ve Duraklý köyünde birer mescit yaptýrmýþtýr. Gördes, Demirci, Nazilli, Birgi de han, hamam ve kervansaraylar yaptýrmýþtýr. Kabri Bursa’dadýr.

Hasan Paþa, sarayda yetiþtikten sonra Konya Beylerbeyi olmuþtur. (909 H.)1503–1504 tarihinde Anadolu Beylerbeyliðine atanmýþtýr, (911 H.) 1505–1506 tarihinde ise bir üst makam olan Rumeli Beylerbeyi olmuþtur. 1514 (920 H.) tarihinde Çaldýran Savaþýnda þehit düþmüþtür (ERGENÇ, Ö., 1973, S.265).

Konya Beylerbeyi olduðu dönemde Akþehir’e Ýstanbul camilerine benzer bir cami, medrese ve imaret yaptýrmaya karar veren Hasan Paþa, projesini Konya’dan uzaklaþmasýna raðmen uygulamaya koymuþ ve 1508 yýlýnda yapýmýna baþladýðý cami 1510 yýlýnda tamamlayarak Akþehir halkýnýn hizmetine sunmuþtur.

  Osmanlý Devleti’nin II. Bayezid ve Yavuz Sultan Selim dönemindeki olaylarda Hasan Paþa sýk sýk karþýmýza çýkar.

1. Yavuz Sultan Selim’in Taht Kavgasýnda Hasan Paþa: Þehzade Selim, Ýstanbul a çok uzak olan Trabzon sancak beyiydi. 1511 yýlýnda Þehzade Selim büyük bir maiyet ile Trabzon dan gemi ile Kýrým a gitti. Selim Kýrým dan Trabzon a dönmek yerine Rumeli ye geçti. 1511 Temmuz unda Þehzade Selim Vidin den Edirne ye geldi. Þehzade Selim Sultan, yirmi altý yýldýr babasýný görmemiþti. Elini öpmek, hayýr duasýný almak için dergâhý hümayuna gelmek için izin isteyip bu arzusunun lûtfu þahaneye mazhar olmasýný caný gönülden dilemiþti. Fakat babasýnýn otaðýndan gelen cevap menfî idi. Üstelik yerinde durmasý bildiriliyordu. Selim Sultan bu haberi aldýðýnda hemen yola koyulmuþtu. Yanýna on bin kiþilik muhtelif as­ker sýnýfýndan bir kuvvet de almýþtýr. Bu durum yalnýz el öp­meðe giden bir Þehzade gidiþine benzemiyordu.

Durumu haber almýþ olan erkâný devlet, Bayezid-i Velî Hazretlerine müracaat ederek «Selim Sultan ýn bu yaptýðý is­yandýr. Sakýn gevþeklik gösterilmesin” deyince Padiþah, Rumeli Beylerbeyi Hasan Paþa yý 1500 Yeniçeri ile Þehzadenin üzerine gönderdi. Hasan Paþa, Þehzade Selim’i uzaklarda sanýrken Edirne önlerinde aniden karþýlaþtýlar. Hasan Paþa yola çýkar­ken Padiþah Hazretleri mümkün mertebe harp etmeyüz, diye tembihte bulunmuþtu. Hasan Paþa nýn maiyetindeki Yeniçeri­ler, Þehzade Selim Sultan ý görünce onu alkýþlayýp tezahürat­ta bulundular. Beyazýt’ýn bundan maksadý Selim’i korkutmaktý. Hasan Paþa, Selim’e, babasýnýn hayatta olduðu müddetçe padiþahlýðý Þehzade Ahmet’e devretmeyeceðini söyleyerek bu defalýk olsun baba ile oðul arasýndaki bir cenge engel oldu. Bu arada Selim’in Rumeli’deki sancak isteði kabul edildi(Hammer, 1989).

2. Bayezid’in Vefatýnda Hasan Paþa: II. Bâyezid, saltanatý oðlu Selim e devrettikten sonra, arzusu üzerine yirmi yük (2 milyon akça) yýllýk maaþ tayiniyle doðum yeri olan Dimetoka ya gitmek ister. Bâyezid Han, yaþlý ve rahatsýz olmasýna raðmen bu yolculuða çýkmak ister. Yavuz Sultan Selim, Edirnekapý ya kadar yaya olarak babasýna refakat edip onu teþyi eder(uðurlar). Bu arada baba, oðluna devlet idaresi hakkýnda tecrübelerine dayanarak nasihatlerde bulunduðu gibi, oðlu da onun hayýr duasýný talep ederek ellerini öper. Babasýnýn arzusu üzerine Edirnekapý’dan geri döner. Yavuz Sultan Selim, babasýnýn hizmetinde bulunmak üzere Rumeli Beyler Beyi Hasan Paþa ile Defterdar Kasým Çelebi yi ve Tabib Ahî Çelebi denilen Mehmet b. Kemal i tayin edip gönderir. Bâyezid, daha Dimetoka ya varamadan yolda vefat eder (26 Mayýs l5l2).

3. Çaldýran Meydan Muharebesi ve Hasan Paþa’nýn Þehit Olmasý: Çaldýran Savaþý, Osmanlý padiþahý Yavuz Sultan Selim Han ile Ýran Þahý Ýsmail arasýnda, 23 Aðustos 1514’te, Çaldýran Ovasýnda yapýlan, tarihin en büyük meydan muharebelerinden biridir. Bu muharebeye katýlmak üzere Rumeli Beylerbeyi Hasan Paþa ordusuyla, gemilerle Anadolu yakasýna geçmek üzere Gelibolu’ya geldiler. Ordu kýsa zamanda Gelibolu’dan Çanakkale’ye geçirildi. Yýðýnak yerlerine hareket et­tirildi. Yeniþehir havalisine varýldý. Bu­rada Rumeli Beylerbeyi Hasan Paþa da ordusuyla padiþah kuvvet­lerine katýldý. Yavuz Sultan Selim komutasýndaki ordu uzun yürüyüþler sonunda Anadolu’yu bir baþtan bir baþa geçip Çaldýran ovasýna geldiler. Þah Ýsmail’in meydana çýktýðý haberi alýndý.

Ýki ordu, 22 Aðustos 1514’te Çaldýran sahrasýnda karþý karþýya geldi. Çaldýran sýrtlarýndan ovaya inen Osmanlý ordusunun merkezinde, kapýkulu askerleriyle beraber Yavuz Sultan Selim Han vardý. Sað kola Anadolu Beylerbeyi Hadým Sinan Paþa ve sol kola Rumeli Beylerbeyi Hasan Paþa kumanda edecekti.

Savaþ, 23 Aðustos l5l4 ( 2 Receb 920. ) Çarþamba günü güneþ doðarken Ýranlýlarýn taarruzu ile baþlandý. Harp, çok þiddetli oluyordu.  Osman­lý ordusu bu taarruza bütün þiddetiyle karþý koyarak püskürtmeyi baþardý. Þah Ýsmail’in komuta ettiði kuvvetler Osmanlýlarýn sol yan kuvvetlerine yaptýklarý taarruzda bir baþarý saðlayamazken, kudretle direnen Hasan Paþa kuvvetleri çokça zayiat vermiþ bulu­nuyordu. Rumeli Beylerbeyi Hasan Paþa bir okla vuruldu saffý harbin dýþýna çýkarýldýðýnda ruhu teninden ayrýlmýþ þehadet nasip olmuþtu.

Hava kararmadan bu savaþ bitmiþ, Ýran ordusu yenilmiþ ve Þah Ýsmail maðlûp olarak kaçabilmiþti.

Osmanlý devrinin Akþehir’deki tek camisini yapan Hasan Paþa, þehit olup fani dünyadan ayrýlýrken yaptýrdýðý bu cami sayesinde ismi Akþehir’de ölümsüzleþiyordu.

Kaynaklar:

Cavit Mustafa (1934) Akþehir kitabeleri ve Tetkikat Muðla: Halkevi matbaasý

Tuncer, Mehmet.  Ankara Merkezi Geliþimi  Kültür Bakanlýðý Yayýnlarý

http://tr.wikipedia.org/wiki/II._Bayezid 15/04/2010

Konyalý, Ýbrahim Hakký (1945) Akþehir Tarihi-Turistik Kýlavuz Ýstanbul Numune Matbaasý

Osmanlý Devleti Tarihi