“Müdafaa-i Milliye Cemiyeti, 1918’den itibaren kurulmuþ olan Milli Derneklerin temeli ve öncüsüdür”(1)

         31 Ocak 1913 günü, Ýstanbul Darülfünunu’nda, muvafýk- muhalif büyük bir kalabalýðýn alkýþlarý ve ünlü kiþilerin heyecanlý nutuklarý arasýnda kurulan Müdafaa-i Milliye Cemiyeti’ne partiler dýþý (ve üstü ) bir nitelik verilmek istenmiþtir. Müdafaa-i Milliye Heyeti tarafýndan yayýnlanan kararnamede þöyle deniyordu:” Düþmanlarýmýzýn tek umut dayanaðý bizi içerden bölmektir.” Toplantý Balkan Harbi’nin þaþkýn ve fýrtýnalý ortamý içinde yapýlýyordu. Durum yabancý diplomatlarýn da dikkatini çekmiþtir. “ Fransa Büyükelçisi M.Bompard’a göre bu cemiyetin kuruluþu, Ýttihatçýlarýn halka yaklaþma politikasýnýn sonucudur. Dýþiþlerine gönderdiði 3.2.1913 tarihli raporunda; " Darülfünün konferans salonunu dolduran bin kadar dinleyici karþýsýnda Hürriyet ve Ýtilaf reisi Fuat Paþa’nýn, Celalettin Arif Bey’in hitabelerinden söz etmekte, Osmanlýlarýn partileþme dýþýnda, Vatan duygusunda birleþtiklerini belirtmektedir.”
         Nizamnamesinin 1. maddesine göre cemiyet milli terbiyeye, saðlýða, milletin fikri seviyesini geliþtirmeye, güçlendirmeye, iþ hayatýna alýþtýrmaya çalýþacaktý. Bir özelliði daha vardýr ve askeri nitelikteydi. Cemiyet savaþlar karþýsýnda bir yandan insanlarý savaþa hazýrlayacaktý ( onlara savaþ meydanýna koþabilecek gücü, beden terbiyesini verecek eðitimi saðlayacak ), bir yandan da halký savaþlardan koruyacaktý. (Iztýrarlarýn dinmesine, milletin “refah ve saadetine” elinden geldiðince yardým ederek )
         Bir özellik daha: Cemiyet siyasetle uðraþmayacak, hükümete karýþmayacak, “politika ve fýkra hissiyatýndan tamamýyla azade ( uzak ) kalarak, kanunlara daha saygýlý olacaktýr.” ( Madde 4 ) Tabii bu ilke Ýttihat ve Terakki içinde geçerli olmak gerekirdi.
         … Cemiyet kýsa süre içinde örgütlenmiþtir. Parasal yardýmlarla kabarýk bir bütçeye sahip olmuþtur. Balkan savaþlarý döneminde çok yoðun çalýþmalar yapmýþtýr. Bu çalýþmalar arasýnda, Orduya ve Teþkilat-ý Mahsusa’nýn gönüllü taburlarýna yardým baþta gelmektedir. -”Müdafaa-i Milliye Mecmuasý- 19 Kanunusani 1329 yýllýk rapordan: Bunlardan baþka iki bine yakýn efrad (er) dahi Teþkilat-ý Mahsusa’ya kayýt ve tefrik olunarak Erkan-ý Harbiye binbaþýlarýndan Haili ve yüzbaþý Nail ve Hacý Sami ve Eþref ve Sefer Fevzi Beyler’in kumandasýnda olarak harbe girmiþ…. Teþkilat-ý Mahsusa kýtaatý efradýnýn celp ve sevkleri ile iaþe ve sair masarifi de cemiyet tarafýndan karþýlanmýþtýr.” - (Ayrýca) yabancý gazetecileri – bu arada Pierre Loti’yi – karþýlamak ve cepheleri gezdirmek de çalýþmalarý içinde yer almýþtýr. Savaþlar sýrasýnda, “Avrupa aleyhimizdeyken “ Osmanlýlarý haklý gören Jean Jaures, Edmond Raymond’la da iliþki kurmuþ ve teþekkürlerini iletmiþtir.
         Müdafaa-i Milliye Cemiyeti giderek milli bir temsilci niteliði kazanmýþ, ünü artmýþtýr. Aslýnda bir hayýr ve sosyal yardým kurumu olan Cemiyet, milliyetçi bir kuruluþ özelliði kazanmýþtýr. Yurt dýþýnda da tanýnmýþtýr. 1914 yýlýnda Þura-yý Devlet’çe “kamuya yararlý” bir dernek olarak kabul edilmiþtir. ” Müdafaa-i Milliye Cemiyeti Mecmuasý’nda 1913 yýlýnda 41 þubesi görülmektedir.”
         Müdafaa-i Milliye Cemiyeti’nin kurucularý: Sultan Mehmet Reþat( Padiþah),
         Talat Bey (Dahiliye Nazýrý), Enver Paþa (Harbiye Nazýrý), Hayri Efendi (Þeyhülislam), Mehmet Sait (Halim) Paþa (Sadrazam ve Hariciye Nazýrý), Cavit Bey (Maliye Nazýrý),
Ahmet Cemal Paþa (Bahriye Nazýrý), …. Kýsaca Devlet üst yönetimi…

         1914’de Konya Þubesi açýlan Müdafaa-i Milliye Cemiyeti’ne Konya halký para ve çok miktarda giyecek yardýmýnda bulunmuþtu. Konya’daki Müdafaa-i Milliye Cemiyeti derhal Akþehir, Ilgýn, Ereðli, Bozkýr, Karaman ve Beyþehir kazalarý ile Sille nahiyesinde de teþkilatlanmýþtý (3).

         Cemiyet Mütareke döneminde Vahdettin’in himayesine girmiþse de, aleyhte propagandalarýn artmasý üzerine Donanma Cemiyeti ile beraber, 2 Mayýs 1335 (1919) tarihinde Damat Ferit Paþa hükümeti tarafýndan feshedilmiþtir.

KAYNAKÇA:
1- BIYIKOÐLU, Tevfik- Trakya’da Milli Mücadele-s.66
2- TUNAYA, T.Zafer- Türkiye’de Siyasal Partiler.

3. Avanas,  Ahmet, Milli mücadelede Konya, Ankara: Atatürk Araþtýrma Merkezi