|
Akþehir Kaymakamlýðý yapan Çapanoðlu Edip Bey, Kurtuluþ Savaþý baþlangýcýndan Yozgat ve çevresinde çýkan Çapanoðlu ayaklanmasýnýn elebaþlarýndan biridir.
Çapanoðlu Edip Bey; Vezir Mehmet Celalettin Paþa’nýn torunudur. Babasý Hacý Osman Nuri Bey’dir. Kardeþleri Celal, Salih ve Halit Bey’dir. Çapanoðlu Edip, o zamanlarý ismi Bozok olan Yozgatlýdýr. Kardeþleri ile birlikte iyi bir eðitim almýþtýr.
Çapanoðlu Edip Bey, sýrasý ile Arapkir, Ýskilip, Sungurlu, Akdaðmadeni, Keskin ve Osmancýk’ta kaymakamlýk yaptý. 1892 yýlýnda Akþehir Kaymakamlýðý’na getirildi. Dört yýl boyunca Akþehir Kaymakamlýðý yaptý ve 1896 yýlýnda Akþehir’den ayrýlarak Zile Kaymakamý oldu. Daha sonra Kayseri, Dersim, Çorum, Yozgat, Nâblus, Ýçel ve tekrar Yozgat’ta Mutasarrýflýk yapmýþtýr.
Kardeþi Celal beyle birlikte Yozgat’ta Ýttihat ve Terakki Partisi’nin kurucusudur. Çapanoðlu Edip Bey, Osmanlý Meclis-i Mebusanýnda bir dönem Bozok mebusu olarak bulundu. Çapanoðullarý, özellikle Çapanoðlu Celal Bey’lerin Ýttihat ve Terakki Partisi’nin kötü muamelelerine maruz kalmalarý nedeniyle Anadolu’nun kurtuluþu için baþlatýlan Milli Kurtuluþ hareketini bir Ýttihat ve Terakki hareketi olarak deðerlendirdiler. Bunun üzerine Kurtuluþ Savaþý sýrasýnda Hürriyet ve Ýtilaf Fýrkasý reisliðini Çapanoðlu Edip ve Celal üstlendi. Kurtuluþ hareketini padiþaha karþý bir ayaklanma olarak gördükleri için 15 Mayýs 1920 tarihinde ayaklandýlar. Çapanoðlu isyaný olarak tarihe geçen bu ayaklanma düzenli ordu olmadýðý için uzun süre bastýrýlamadý. Ayaklanmayý Ankara hükümeti, Çerkez Ethem sayesinde bastýrabildi. Ayaklanmanýn etkileri 30 Aralýk 1920’ye kadar sürdü. Arapseyfi köyündeki çatýþmada Çapanoðlu Edip Bey yaralandý. Daha sonra çýkan bir kanunla, isyana adý karýþan ve hatalarýný anlayan Çapanoðullarý, Mustafa Kemal Paþa ve Meclis tarafýndan affedildiler. Hepsi devletin birer memuru olarak emekli olmuþlardýr. Çapanoðlu Edip Bey, Çapanoðlu ayaklanmasýndan sonra Kayseri’ye sürülmüþtür.
Edip Bey iyi yetiþmiþ þair ruhlu bir insandý. Edip Bey divaný isminde bir þiir kitabý vardýr. Aruz vezni ile þiirler yazan Edip Bey, þairliðinden çok siyasi kiþiliði ile tanýnmýþtýr. Þiirlerini Mecmua-yi Eþ’ar adýyla bastýrmýþ, bir de yazma mecmua tertip etmiþtir.
|