Devrinde Mevlâna yý seven ve ondan aldýðý feyz ile adlarýný ebedileþtirenler arasýnda bugün Akþehir de türbesi bulunan Seyyid Mahmud Hayranî de vardýr. Mevlâna dan beþ yýl önce, 126S de vefat eden Seyyid Mahmud Hayrani, Mes ud Paþanýn oðlu olup, Hayran dan Anadolu ya göçmüþ. Konya ya gelerek yerleþmiþti. Mevlâna’nýn âþk kapýsýna tapulandýktan ve ondan feyz aldýktan sonra, "destur" istemiþ; Akþehir e giderek, orada "inziva"ya çekilmiþti. Yüreðinde kaynayan âþk volkaný O nu rahat býrakmamýþ, eezbevle daðlara düþmüþ, bir süre baþýboþ dolaþtýktan sonra, meczup bir halde yine Akþehir e dönmüþtü.

Mevlâna, çok sevdiði ilâhi sýrlarla bezenmiþ bu coþkun derviþini sýk sýk sormuþ, O ndan haberler almýþ, habercilerle hal ve hatýrýný sormuþtu. Yine bir gün, Akþehirli Þeyh Sinaneddin. Konya ya gelerek Mevlâna nýn ziyaretinde bulunmuþtu. Mevlâna O na.
— Ne var. ne yok. Seyyid Mahmud umuz ne halde? diye sormuþtu. Þeyh Sinaneddin:
— Onu tilki gibi. sacý sakalýna karýþmýþ bir halde, bir köþede pinekler gördüm. Sizin âleminize gözleri kapalýydý.
Mevlâna bu sözlere sadece gülümsemiþ, hiçbir þey söylememiþti. Þeyh Sinaneddin, birkaç gün sonra Akþehir e dönmüþ. Seyyid Manýnud u çarþýnýn ortasýnda uyur görmüþtü. Yanýna yaklaþarak ayaðýyla dürttü. Gözlerini açan Seyyid Mahmud, karþýsýnda Þeyh Sinaneddin i görünce:
-— Ey Sinaneddin! Biz, hür insanlarýn sultaný Mevlâna nýzýn devrinde tilki olmayý canýmýza minnet biliriz, dedi ve tekrar uykusuna daldý.
Þeyh Sinaneddin hayretler içindeydi. Tekrar Konya ya geldiði zaman Mevlâna ona:
— Âlemde kalbi uyanýklar çoktur, bilinmez, demiþ ve ateþli gazellerinden birini okumuþtu.
Seyyid Mahmud Hayraný vefat ettiði zaman Mevlâna çok üzülmüþtü. Akþehirliler ona güzel bir türbe yaptýrdýlar. Mezarýnýn üzerine de ahþap iþleme bir sanduka yerleþtirmiþlerdi. Sandukanýn üzerine Mevlâna nýn en güzel gazelleri yazýlmýþtý. Bu gazellerden biri söyle baþlýyordu:
"Aþk kýlýcý ile öl ki. ebedi ömre kavuþasýn. Hayatta olanlar, bu âþk kýlýcýnýn kokusunu alamazlar. Hayatta iken taat ve ibadetten kendine bir elbise yap. Ölüm. üzerinden dirilik elbiseni aldýðý zaman, çýplak kalýr, rüsvay olursun. Dostum, eðer ebedi dirilik istiyorsan, ölmeden evvel öl.."
Seyyid Mahmud Hayranî nin Akþehir deki türbesi, daha sonra yapýlan Mevlâna Türbesine örnek olmuþ, belki de her ikisi ayný mimarýn elinden çýkmýþtýr. Mevlâna hayranlarý, yüzyýllar boyuncaKonya da Mevlâna Türbesini ziyaret ettikten sonra. Karaman daki Mevlâna nýn annesine ait Mader-i Mevlâna Türbesini, Akþehir deki Seyyid Mahmud Hayraný Türbesini de ziyareti gelenek haline getirmiþlerdir.
Seyyid Mahmud Hayranî, kaynaðýný Mevlâna dan alan bir cezbenin devrinde timsalidir.

Bugün O’nun adýnýn bir okulla yaþatýlmasý takdire þayandýr. Bunu düþünüp koyanlara selam olsun.