Bayram manevi anlam taþýyan belli bir günde, bir toplumun, milletin, topluluðun bütün fertlerinin bir sevinci paylaþmasý, bir ortak duyguyu yaþamasýdýr. Ýnsanýn kendisini o duygu alanýnda bulmasýdýr.

Orucu tutanýyla tutmayanýyla bir Ramazan ayýný daha geride býraktýk. Bayram, elbette oruç tutanlarca biraz daha heyecan ve özlemle beklenir. Ancak bu demek deðildir ki, oruç tutmayanlar ve ya tutamayanlar için bayram onlarýn neyine..Bir kimse orucu tutmasa da bayram sevincine iþtirak edebilir. Ona ‘Sen oruç tutmadýn, bayramda da sevinme’ demek, bir yanlýþa bir baþka yanlýþla karþýlýk vererek yanlýþa hizmet etmek olur. Burada temel husus ‘aidiyet’ duygusudur. Aidiyeti güçlendirerek, pratikteki sorunlar giderilebilir. Ama aidiyeti tahrip etmek ve insanlarý dýþlamak fevkalade büyük bir hatadýr.

Ramazan Bayramý, adeta yavaþ yavaþ gelen, ancak, hak edilen bir bayramdýr. Bayram namazý da bir kutlama namazýdýr. Ýslam’da kutlamalar da bir ibadet niteliði taþýr. Barýþmak farz, bayram namazý kýlmak vacip, bir görüþe göre ise sünnettir. Bu nedenle bizde bayram namazlarýndan sonra küskünler barýþýr, barýþtýrýlýr. Bayram namazý kýlýp da kimseyle bayramlaþmadan çekip gitmemek lazýmdýr. Vaktiniz yoksa, duygusal olarak o atmosfere katýlmanýz gerekir.

Bakýnýz peygamberimizin bir bayram kutlamasýna: Bir bayram günü Medine’de açýk alanda kadýn erkek, çocuklar topluca bayram namazý kýlýnýyor. Efendimiz ‘Herkes en güzel elbiselerini giyip gelsin’ diyor. Bir kadýn ‘Benim yeni elbisem yok, gelemem’ diyor. Hz. Peygamber ‘Ýki elbisesi olan biri bu kadýna elbise versin, yoksa Medine’de bayram namazý kýldýrmam’ diyor. Bir tek kiþi mahzunsa, bir tek baþý okþanmamýþ yetim varsa, hatýrý sorulmamýþ bir kimsesiz varsa, o bayramýn tadý yakalanamamýþ demektir! Bayramda hiç kimse kendini yoksul, mahrum hissetmesin diye çalýþmalýyýz. Bayram, yoksulluðun imha edildiði gündür.

Kimsesizliðin ortadan kalktýðý bir gün olmalýdýr bayram. Tabir caizse adeta bir ava çýkar gibi kimsesizleri bulmak ve onlarla bayramlaþmak, kucaklaþmak icap eder. En iyi yardým, en çok muhtaç olana yapýlan yardýmdýr. En yoksul, en çaresiz, kimsesiz insanlara destek olmak, bayramdaki en mühim iþimizdir. Birliktelik esastýr. Biz dualarda ‘Rabbena’ deriz. Yani, ‘Rabbimiz.’ ‘Rabbim’ demeyiz. ‘Biz’ diyerek dua ederiz.

Bayram, zihnimizden dertleri büsbütün kovmak deðil, dertleri paylaþarak sevince yönelmektir. Vur patlasýn çal oynasýn mantýðýyla bayram kutlamak uygun deðildir. Türkiye’de 73 milyon, Ýslam coðrafyalarýnda 1 milyar 200 milyon Müslüman ve hatta tüm dünyada 7 milyar insanla birlikte sevinmeyi gözetmeliyiz. Özellikle de Pakistan’daki selzedeleri unutmadan onlarýn derdine deva olabilecek mutlaka bir þeylerimiz vardýr. Onlarý ulaþtýrmamýz lazým. Hiçbir þey yapamýyorsak bu bayram gününde onlara dua bari gönderelim. Bayramda birlik, birliktelik o kadar önemlidir ki, bayrama katýlmayý engelleyecek þekilde bireysel ibadete bile müsaade yoktur. Bayramda oruç tutmak mekruh, bazý bilginlere göre haramdýr.

Mümkün olduðunca çok bayram ziyareti yapmalýyýz. Ýþin tadý burada zaten. Bayramý tatil gibi düþünemeyiz. Tamam iþe gitmiyoruz ama bu bayram tatilidir. Bir bayram selamsýz, kelamsýz, merhabasýz, bayramlaþmasýz geçiyorsa, o bayram deðildir. Ne kadar çok bayramlaþma olursa, o kadar büyük bir bayram olur. ’Bayram çocuklara gelir’ denir. Ben çocukken kim bize daha güleç davranýrsa, daha çok þeker, harçlýk verir, leblebi, tatlý ikram ederse, onlarý daha çok severdik. Hâlâ çocukluðumda bizi sevindiren o evleri, o amca, teyzeleri sevgiyle hatýrlýyorum. ‘Bayram etmek’ kadar, ‘bayram ettirmek’ de önemlidir. 

Bayram tamamýyla toplumsaldýr. Bayram dost ile gelir, yâr ile gelir. Ülkeler at sýrtýnda fethedilir ama at sýrtýnda yönetilemez. Ýnsanlar, deðerler etrafýnda birleþir. Bizi, deðerlerimiz yaþatýr. Bayram, en büyük deðerlerimizden biridir. Herkese hayýrlý, sevinçli bayramlar diliyorum.