Yýllýk bir program çerçevesinde yürütülen ticari faaliyetler yýl sonunda o program esaslarýna göre kontrol ve teftiþ edilir. Kâr zarar hesaplarý yapýlýr. Kesin hesabýn tespitinden sonra da gelecek yýlýn programý hazýrlanarak þeklini alýr.Her yýl tekrar edilen bu kontrol ve tespit iþlemleri sayesinde ekonomik hayatta istikrarlý ve saðlam bir ilerlemenin temini mümkün olur.

Bu misalin ýþýðýnda manevi hayatýmýza ve faaliyetlerimize bakalým. Dünya, âhiret hayatýnýn kazanýlmasý için yaratýlmýþ bir manevi ticaret yeri olduðuna göre, o ticaretle ilgili faaliyetlerin de yýllýk muhasebeye tabi olmasý gayet tabiidir.Bu muhasebenin vakti üç aylarýn içindedir. Berat Kandili ile baþlayýp Kadir Gecesiyle biten devreye rastlar.

Duhan Sûresinin 2., 3. ve 4. âyetlerinin Berat Gecesinden bahsettiði bildirilmektedir. Âyetlerin meali þöyle:“O apaçýk kitaba and olsun ki, biz onu gerçekten mübarek bir gecede indirdik. Çünkü biz onunla insanlarý uyarmaktayýz. Bütün hikmetli iþler o gecede tefrik olunur.”

Bu âyetler hakkýnda iki görüþ vardýr. Çoðu tefsir bilginlerinin görüþüne göre, bu mübarek gece Kadir Gecesidir. Ýkrime bin Ebi Cehil’in de dahil olduðu bir grup alim ise; bu gecenin Berat Gecesi olduðunu söylemiþlerdir. Her iki tefsiri birleþtiren diðer bir görüþe göre de, hikmetli iþlerin ayýrýmýnýn yapýlmasýna Berat Gecesinde baþlanmakta ve bu iþlem Kadir Gecesine kadar devam etmektedir. Bu hikmetli iþler nelerdir ve âyetin mânasý nedir?

Ýbni Abbas’tan rivayet edildiðine göre, hikmetli iþlerin birbirinden ayýrt edilmesi þu þekilde cereyan etmektedir:

Bu seneden gelecek seneye kadar meydana gelecek olaylarýn hepsi ayrý ayrý melekler tarafýndan defterlere yazýlýr. Rýzýklar, eceller, zenginlik, fakirlik, ölümler, doðumlar hep bu esnada kaydedilir. O yýlki hacýlarýn sayýsý bile bu devrede takdir olunur. Herkesin ve her-þeyin o sene içindeki mukadderatý kaydedilir.

Kur’ân’ýn bu gecede indirilmesi meselesine ise þöyle bir açýklama getirilmektedir:

Berat gecesi, Kuran-ý Kerimin Levh-i Mahfuzdan dünya semasýna toptan indirildiði gecedir. Buna inzal denir. Kadir gecesinde ise Peygamberimize ilk kez ve parça parça indirilmeye baþlanmýþtýr. Buna da tenzil denir.

Tefsirlerde bu gece ile ilgili olarak þu þekilde izahlar yer almaktadýr: Vergi ödendiði zaman nasýl ki vergi borçlusuna borcundan kurtulduðunu gösteren bir belge veriliyorsa, Allah Azze ve Celle de Berat Gecesinde mü’min kullarýna berat yazar. Zaten bu gecenin dört adý vardýr: “Mübarek Gece”, “Berae Gecesi”, “Sakk Gecesi. Belge ve senet. (Allah Teala bu gece mü’min kullarýna beraet yazar)”, “Rahmet Gecesi.” “Berat, beraet” kelimesi “el-berâe” kelimesinin Türkçedeki kullanýlýþ þeklidir. Beri olmak, aklanmak, temiz ve suçsuz çýkmak demektir.

“Berâet” iki þey arasýnda iliþki olmamasý, kiþinin bir yükümlülükten kurtulmasý veya yükümlülüðünün bulunmamasý anlamýna gelmektedir. Mü’minlerin bu gece günah yüklerinden kurtulup Ýlâhî baðýþa ermeleri umulduðu için de Berat Gecesi denmiþtir.

Bir kýsým âlimlerin, kýblenin Kudüs’teki Mescid-i Aksâ’dan Mekke’deki Kabe istikametine çevrilmesinin Hicretin ikinci yýlýnda Berat Gecesinde gerçekleþtiðini kabul etmeleri de geceye ayrý bir önem kazandýrmaktadýr.

Berat Gecesinin beþ ayrý özelliði vardýr.

1. Bütün hikmetli iþlerin ayýrýmýna baþlanmasý.

2. Bu gecede yapýlacak ibadetlerin diðer vakitlere nispetle kat kat sevaplý olmasý.

3. Ýlâhi rahmetin bütün âlemi kuþatmasý.

4. Allah’ýn af ve baðýþlamasýnýn coþmasý.

5. Peygamberimize tam bir þefaat yetkisinin verilmiþ olmasý.

 “Þâban’ýn 15. gecesi geldiðinde geceyi uyanýk ibadetle, gündüzü de oruçlu olarak geçirin. O gece güneþ battýktan sonra Allah rahmetiyle dünya semasýna tecelli eder ve þöyle seslenir:“Ýstiðfar eden yok mu, affedeyim ve baðýþlayayým. “Rýzýk isteyen yok mu, hemen rýzýk vereyim.“Baþýna bir musibet gelen yok mu, hemen saðlýk ve afiyet vereyim.

“Böylece tan yerinin aðarmasýna kadar bu þekilde devam eder.”

Çünkü o gece Ýlâhi rahmet coþmuþtur. Berat Gecesi beþer mukadderatýnýn programý çizilirken insanlara verilen eþsiz bir fýrsattýr. Bu fýrsatý deðerlendirip günahlarýný affettirebilen, gönlünden geçirdiklerini bütün samimiyetiyle Cenab-ý Hakka iletip isteklerini Ondan talep eden ve belalardan Ona sýðýnan bir insan ne kadar bahtiyardýr. Buna karþýlýk, her tarafý kuþatan rahmet tecellisinden istifade edemeyen bir insan ne kadar bedbahttýr.

Kandiliniz mübarek olsun.