Bugünlerde kaleme almayý düþündüðüm bir konu vardý ki dün internette gezinirken sanki duygularýma tercüman olurcasýna Prof. Dr. Osman Özsoy’un yazýsý ile karþýlaþtým. Hocamýn eline ve diline saðlýk diyor ve sözü O’na býrakýyorum:

Yaz geldi, ramazanýn da araya girmesiyle düðünler sýklaþtý. Düðünlerde giderek yayýlan öyle kötü adetler var ki, davetlileri utandýran cinsten. Ýþte onlardan biri...

Son yýllarda düðünlerde, ‘görgüsüzlüðün bu kadarýna da pes...’ dedirten uygulamalar yaþanýyor.

Ýþin kötü tarafý da, yaþanan hadiseler lokal olmaktan çýkýp ülkenin dört bir yanýnda giderek yaygýnlaþýyor.

Hiç kuþkusuz bunlardan en rahatsýz edici olanlarýnýn baþýnda, taký törenlerinde yaþanan görgüsüzlükler geliyor.

Eline mikrofon alýp gelinle damadýn yanýna dikilen ve salonun dört bir yanýnda patlayan yüksek ses tonuyla avazý çýkarcasýna baðýrarak -gelin ve damada kimin ne taktýðýný-  duyuran kiþilerin yaptýðý uygulama hakikaten utanç verici duruyor.

Adam elinde mikrofon salonda baðýrýyor: “Gelinin amcasýndan beþibirlik, yengesinden Trabzon iþi bilezik, abisinden Adana burmasý, dayýsýndan gerdanlýk, kayýnbiraderden çeyrek...” vs. derken, sýra emekli apartman komþusu Hüsnü Amca’ya, asgari ücretli amcaoðluna, gelinin konfeksiyon atölyesinden ütücü arkadaþý Selma’ya, damadýn okul arkadaþý otobüs muavini Kenan’a sýra gelirken, her biri ceplerinin bir kýy köþesine koyduklarý 20 ya da 50 TL’yi damat veya gelinin yakasýna nasýl iðneleyeceklerinin derdine düþüyorlar.

Gelinle damadýn önünden geçerken yürüdükleri 2-3 metre, kilometrelerce geliyor gariban davetlilere..

Bir de, tam da takýyý takarken ortalýkta gezinip duran kameranýn diplerine kadar sokulmasý yok mu, emekli Hüsnü Amca’nýn, amcaoðlunun, konfeksiyon atölyesinden arkadaþ Selma’nýn, otobüs muavini Kenan’ýn o sýrada hissettikleri mahcubiyeti adeta tarihe not olarak düþüyor.

Çünkü onlar biliyorlar ki, düðünden sonra kayda alýnan bu kaset gelin ve damadýn bizzat kendileri ya da aileleri tarafýndan kare kare izlenecek, kim ne takmýþtý onun dedikodusu yapýlacak?

Bir yandan kasedi izlerken, öbür yandan da, “biz ise onlara þunu takmýþtýk...” ya da “onlar kýzýný ya da oðlunu evlendirdiðinde ben de aynýsýný takacaðým...” türünden muhabbetler yapýlacak.

Düðünlere davetliler gelin ve damadýn o mutlu anlarýna tanýklýk etsin diye davet edilirler. Gelsinler taký taksýnlar diye deðil... Hediye takdim ederlerse teþekkür edilir, takdim etmezlerse tenkit etmek gerekmez.

Hele nikah salonunda takýlarý anons etmek suretiyle ekonomik açýdan imkaný kýt davetlileri adeta ezen, geldiðine piþman eden, utandýran uygulamalar yok mu, ben bu tür ortamlarýn bereketi olduðunu düþünmüyorum.

Gitmeden evvel bilsem ki bu tür bir uygulama yapýlacak, o tür salonlara adýmýmý dahi atmak istemem.

Nedeni basit; Ülkemizde çalýþanlarýn büyük bölümü 750 TL’nin altýnda maaþ alýyor. Hele çeyrek altýnýn nerede ise asgari ücretin dörtte birine, yani 150 TL’ye dayandýðý bir ortamda nikah salonlarýnda bu tür cazgýrlýðýn hala sürdürülmesi görgüsüzlükten, düðüne gelen fakir fukaranýn ezilmesinden baþka birþey deðildir.

Ülkemizde düðünler büyük ölçüde yaz mevsiminde yapýlmaktadýr. Ramazan ayý Aðustos ayýnýn tamamýný kuþattýðý için, düðünler büyük ölçüde 12 Haziran seçimlerinin sonrasý ile Temmuz ayý sonuna sýkýþtý. Tatilimi geçirdiðim yörede ziyaret ettiðim esnafýn masalarýnýn üstü sünnet ve düðün davetiyeleri ile dolu. Gitsek bir dert, gitmesek bir dert diye dert yanan esnaflar var.

 Ýstanbul’un en büyük nikah salonlarýndan birinin müdürü olan bir arkadaþým,  düðünlerin daha ziyade pazar gününe sýkýþtýrýlmasýnýn nedenlerinden biri olarak, Cumartesi çalýþtýðý için düðüne gelemeyeceðini beyan etmesi muhtemel davetliler olabileceði düþüncesinden hareketle, taký olayýnýn olumsuz etkilenme ihtimaline karþý bunu sorun eden düðün sahipleri olduðundan söz etti. Sýrf bu nedenle, Pazar gününe nikah saati alabilmek için gösterilen çabalardan ve araya ne hatýrlý isimleri devreye soktuklarýný anlattý.

Düðüne davet olayýnýn bu ölçüde taký olayýna endekslenmesi ve kim ne getirdi, ne taktý konusunun hesabýný yapýlmasý, toplumsal aþýnmalarýmýza emsal gösterilebilecek donelerden biri haline gelmiþtir.

Allah rahmet eylesin, Terzi Raif adýnda bir arkadaþýmýz vardý. Düðün yemeðine giderken pantolonun sað ve sol ceplerine içinde para olan 2 ayrý zarf hazýrlardý. Bir defasýnda kendisine neden diye sorduðumuzda, “Yapýlan ikrama göre hediyemi takdim edeceðim. Eðer düðünde bakým iyi ise içinde daha büyük para olan zarfý, deðilse daha az para olan zarfý takdim edeceðim” demiþti.   

Bu örnek bana þunu hatýrlattý. Davetlilere bir bardak su bile takdim etmedikleri halde üç kuruþluk nikah þekeri ile gönderen düðün sahipleri yok mu, televizyonun karþýsýna geçip kim ne taktý acaba diye izlerken kendi durumlarýný hiç gözden geçirmemelerini nasýl deðerlendirmeli bilmiyorum.

Büyük þehirlerde kentin trafik karmaþasýný göze alarak düðüne gelen davetliler, 2 dakikalýk nikah töreni, ardýndan 1- 2 saat beklemeli taký kuyruðunda bekletilmek suretiyle, düðün yaptýk çok da güzel oldu moduna geçmemeli...

Düðün sahipleri sünnete uygun bir þekilde, davetliler ne getirip ne takacaklar beklentisine girmeden, kendileri en azýndan mutevazý da olsa bir yemek ikramýnda bulunmalýlar. Bu gelenekler ölmemeli...

Konuyu uzatmak istemiyorum.

Evlenecek çiftlere sesleniyorum: Öyle nikah programlarý tertip ediniz ki, hem baþka düðünlere örnek teþkil etsin, hem de fakir zengin tüm davetliler kendilerini hiçbir baský altýnda hissetmeden bu mutlu gününüzde sizlerle bir arada olmanýn hazzýný yaþasýn.

Deðiþtirin þu sapma sapan uygulamalarý... Artýk bir dur deyin...