Uluslararasý Nasreddin Hoca Þenlikleri nin adý bu yýl " Nasreddin Hoca’yý Anma ve Mizah Günleri" olarak deðiþtirildi. Bu deðiþiklik; bazý kesimlerce tepkiyle, bazý kesimlerce de takdirle karþýlandý.

Bu deðiþikliði olumlu karþýlayanlardan biri olarak yazdýðým yazýlar ve düþüncelerimden dolayý eleþtiriler aldým. Hak etmediðim ve onlar gibi düþünmediðim için anlamsýzca yerildim. Herkesin bir düþüncesi vardýr ve düþüncesine saygý duymak gerekir. Ama hakarete varan veya hak edilmedik sözler sarfetmek kimseye bir þey kazandýrmaz; bilirim ki, kem söz sahibine aittir.

Benim savunduðum Nasreddin Hoca’yý sadece bir yönüyle ele almanýn Hoca’ya haksýzlýk olacaðý düþüncesidir. Hoca’yý yalýn bir güldürü ustasý olarak görmek ve bu düþünceyle hareketle Hoca’nýn gerçek yaþantýsýný görmezlikten gelmek Hoca’nýn þahsýnda evrensel düþünceye de aykýrýdýr. Hoca’yý tek yönlü ele alýp adýna olur olmaz þenlikler düzenlemek, geliþigüzel etkinlikler yapmak, hak etmediði bir biçimde anmak, düþüncelerini yalýn bir þekilde geçiþtirmek sadece günü kurtarmak olur. Oysa ki, bu eleþtirileri yapanlar acaba Hoca hakkýnda ne biliyorlar ki?

            Bilindiði gibi ince mizahýyla dünyaca tanýnan bilge bir gülmece ustasý olarak Nasreddin Hoca, kiþi özellikleriyle, günlük yaþamý içindeki Anadolu insanýný hemen her yönüyle yansýtan bir simgedir. Kendini tüm dünyaya ince bir sanat yoluyla duyuran bu yergi ustasý, yerel bir yaþama tarzýnýn, Anadolu halkýnýn insana açýlan boyutlarýný geliþtirerek kendi tek(il) varoluþunun ötesine geçmiþ, insan varlýðýnýn ve yaþamýnýn bütününe eriþmiþ bir anlamanýn ve anlamlandýrmanýn çok baþarýlý bir örneðidir.

Hoca’yý bir yerelliði ile, bir de evrenselliði ile ele almak gerekir ki, Hoca daha iyi anlaþýlabilsin. Yerelliði bakýmýndan Nasreddin Hoca, her þeyden önce bir hocadýr. Bazen kadýlýk da yapan Hoca, insanda ortaya çýkan pek çok özelliði kendinde taþýr. Bilgin, zeki, doðru, açýk sözlü, yoksul, odununu daðdan kendisi getiren, buðdayýný deðirmene kendisi götüren, sabýrlý, anlayýþlý, hazýrcevap, keskin zekâlý, saðduyulu ama ayný zamanda saf; deli dolu, bir insan örneði. Öte yandan, Nasreddin Hoca dendiðinde önemle vurgulanmasý gereken bir nokta da þudur: Zulmedene karþý çýkmak, adaletten yana olmak O’nun baþat özelliklerinden biridir. Ayrýca, din bilgini ama baðnaz olmayýþý da dikkate deðer baþka bir özelliktir. Bu durum aslýnda O’nun, hemen her yönüyle insaný temsil eden bir örnek olmasýndan ileri gelir. Kýsa, özlü ve “anlatana göre deðiþtirilebilir” olan fýkralarýnda O, insan dünyasýný olumlu olumsuz, deðerli deðersiz, güzel çirkin yönleriyle anlatýr. Her çeþit insandan, insanýn çeþit çeþit eylem olanaklarýndan, yaþamý, iliþkileri, olaylarý ve eylemleri anlama ve yorumlama tarzýndan söz eder. Bunu da olaðan günlük yaþamýn içinden en yalýn biçimde verir. Ama O’nun belki de en önemli özelliði ve evrenselliði, yaþamýn ya da insanýn çeþitli hallerini güldürerek ortaya dökmesidir. Böylece bizleri, insan ve yaþam hakkýnda güldürerek düþündürür; bu yolla da hakikati gösterir, insanýn varlýk yapýsý hakkýnda bilgi verir. Bu durumda Nasreddin Hoca’yý kendine ait, somut bir kiþi olarak görmek yerine kendi tekliðinin, bireysel varoluþunun dýþýna çýkmýþ, tekil olmanýn ve dolayýsýyla yerelliðin ötesine geçmiþ, bir anlamda herkes olmuþ; insana ait ve hepimizde varolan bir kiþi diye anlamak mümkündür.

Evet, amacýmýz, O’nu her yönüyle ele almak, bunun yanýnda adýna, ismi ne olursa olsun güzel ve anlamlý etkinlikler düzenlemek, Akþehir’e mal etmek, Akþehir’in kazançlý çýkacaðý düþünceleri ortaya koymak olmalýdýr. Biliyoruz ki, Hoca; her konuda ahkam kesen nice hocalardan daha hocadýr.