Ýlkokula Akþehir’de baþladým; üç ay sonra okumayý söktüðüm günlerde, Karaaðaca gittik. Bazý çocuklarýn çantasý, bezden filandý. Çok azýnýn bakkaldan alýnmýþ kutu gibi çantalarý olurdu. Çoðu, kitap ve defterleri benim gibi elinde taþýrdý. Yalvaç’ta beþinci sýnýfa gittiðimde, oðlanlardan birinin eskimiþ de olsa deriden, þimdilerde avukatlarýn filan taþýdýðý cinsten bir çantasý vardý. Çanta yüzünden bu çocuða, “Tahsýldar” denirdi. Çünkü öyle çanta, yalnýzca malmüdürlüðünün tahsildarýnda vardý. Halk bu kelimeyi, tahsýldar diye söylerdi. Köylülerin jandarmadan fazla korktuðu devlet memuru, tahsildardý! Köylere gider, vergileri zorla tahsil eder; gerekirse vatandaþlarýn malýný mülkünü haciz edip satabilirdi. Kazamýzda tahsildarlýk yapan adam öyle zenginleþmiþ ki; kardeþine manifaturacý(pýrtýcý) dükkaný açmýþlar. Kendisi gizli ortak! Ýlçenin en zenginiydiler. Daðýn arkasýndaki büyük þehirde bile, çiftlikler, araziler; hanlar hamamlar edinmiþler. Haciz edilecek þeyi bulunmayan bir köylünün damýndaki topraklarý boþalttýrýp; dam direklerini indirttirmiþ. Hemen orada açýk artýrmayla satýp bitirmiþ iþi. Öyle güçlü bir memura, ne armaðanlar ve rüþvetler verilmez ki…

1870’li yýllarda Akþehir’de kaymakamlýk yapan bir Mülkiye öðrencisinin, aný kitabý var. Çarþýda Türklerin yalnýz kahvehanesi olduðunu yazýyor. Ermeni ve Rum tüccarlar, köylüden alacak toplamaya giderken; kumandandan Jandarma isterlermiþ. Mahkeme kararý filan yok! Hakim de kendileri tahsildar da! ! Köylülerin malýný mülkünü, Jandarmanýn yardýmýyla haczedip(gasp edip) getirirlermiþ. Devir sömürgeci devletlerin, azýnlýklarý alet ederek imparatorluðumuza baský kurduklarý; diledikleri her þeyi yaptýrdýklarý dönem! Türk halkýnýn hiç koruyucusu yokmuþ! Keþke Muhteþem Süleyman, yabancýlara kapitülasyonlar baðýþlamasaydý!

Eskiden tahsildar çantasýna benzeyen deri bir çanta, parlak tokalarýyla birçoklarýna saygýnlýk kazandýrýrdý. Yunak köylerinde memur havasý atmaya çalýþan biri vardý. Okuma yazmasý yok; ama nereye gitse forslu deri çantasýný elinde sallayarak çalým atardý. Lakabý ÇENTELÝ idi. Orada ve birçok yerde Çanta’ya, Çente denirdi. Çenteli, Yunak veya Akþehir’e geldiðinde çantasý daha bir önem kazanýrdý. Bazý memurlara, bana ve ileri gelenlere uðrar; tüm önemlilik duygularýný tatmin etmiþ olarak dönerdi akþam köyüne.

Böyle bir arkadaþ da, Ilgýn köylerinden birinin muhtarýydý. Çantasýyla Akþehir’deki büroma uðrar; çýkardýðý evrak ve belgeleri bir- bir okuyormuþ gibi göstererek saatlerce derdini anlatýr, problemine çözüm isterdi. Seçimden sonra Ankara’ya geldim. Seçmenlerle ve ziyaretçilerle konuþmak için Mecliste bir odamýz veya yerimiz yoktu. Avukatlarýn cezaevinde tutuklu müvekkilleriyle konuþtuðu gibi; cam deliðinden konuþurduk seçmenlerle. O yüzden, Gökdelen lakaplý binadan oda kiralamýþtým. Ilgýnlý okuma yazma bilmeyen çantalý muhtar, her hafta gelirdi. Çantasýndan çýkardýðý belgeleri tek-tek göstererek, okuyormuþ gibi yapýp köyün veya kendisinin isteklerini anlatýrdý. “Bunlarý hiç yanlýþlýða düþmeden bulup belgelere uygun konuþmak için, kaç kez prova yatýðýný” merak ederdim. Kýrýlmasýn diye hiç soramadým. Akþehir’deyken de, Ankara’dayken de elimden geldiðince köyünün problemlerine çözüm bulmaya uðraþtým.             nazifkurucu@hotmail.com

 

 

 

 

 

 

Bazýlarýný ayýya benzetip o masum hayvana hakaret ediyoruz aslýnda.