Uçaktan inip ilk ayak bastýðýmýz yer, Prag idi. PRAHA diye yazýyorlar. Slavca’da ise PEHaTa olarak yazýlýyor. Çek yazýsýnda aksan sirkonfleksin tersi (ters þapka) ve bir ucu kalýn aksan grav(saða eðik üs çizgi) çokça kullanýlýyor. Bazý harflerin üzerine ise, yan yana iki nokta bulunuyor. Yalnýz sesli harflerde deðil; sessiz harflerde de bolca kullanýlýyor bu iþaretler.

Çeklerin en büyük avantajlarýndan biri, SPA ve kaplýcalar merkezi olan CARLSBAD- KARLOVY-VARY’nin  orada olmasý! Kaplýcalar bölgesinde her biri baþka metaller içeren ve deðiþik sýcaklýklarda su kaynaklarý var. Bu dalda uzmanlaþmýþ doktorlar, her hastaya deðiþik sulardan ne kadar içeceklerini veya bazý sularýn içinde ne kadar süre ve kaç kez kalacaklarýný tavsiye ederek tedavi uyguluyor. Ozon ve oksijen tedavileri, çeþitli perhiz ve diyetler;  geleneksel masaj, Refleks masajý, su altý masajý, aromatik terapi, su masajý, soluma, diþlerden ve genital bölgelerden su tazyikli müdahale; elle veya makine ile ovma, kýzýlötesi ve normal ýþýnlarla veya lazerle etkileme gibi yüzlerce tedavi þekli var. Devletimizin ve Cumhuriyetimizin kurucusu ATATÜRK, buraya gelerek tedavi olmuþ. Tedavi gördüðü kurumun kapýsýna övünmek için bunu belirten metal bir levha asmýþlar. Oraya yakýn bir yerde Akþam kahvesini içtiði geniþ bina ve onun bahçesinde de, Atatürk’ün orada oturduðunu belirterek övünen bir levha bulunuyor.

Ülkemizde de yüzlerce kaplýca ve þifalý su var. Vatandaþlarýmýz gider; fakat oralara turist çekmeyi düþünmeyiz bile! Biz de kaplýcalarýmýzý birer hastaneye çevirsek; doktorlarla ve lüks otellerle doldurup dünyaya tanýtsak; þimdiki turizm gelirlerini beþe-ona katlayabiliriz. Karlovy Vary(Carsbad) yüzlerce hastane, kaplýca ve binlerce doktoruyla her hastalýðý tedavi etme iddiasýnda. Bu iþten kazandýklarý servet, yüzlerce fabrika ile kazanýlamayacak büyüklükte! Doktorlarýn önemli bir kýsmý, Macar asýllý! Çekler, kaplýcalar bölgesinde Golf turizmini de geliþtirmek için önemli çaba gösteriyor. Bir gün gelip, Slovakya yeniden Çeklerle birleþmek isterse, þaþýrmam.

Çekler ve Slovaklar, Slavcanýn bir çeþidi olan ayný dili konuþuyor ve ayný alfabeyi kullanýyorlar. Çekler Germen kökten geliyor; Slovaklar ise Slav kökenli. Gönüllü olarak ayrýldýlar. Slovakya’nýn baþkenti Bratislava, Prag’dan daha sönük. Slovakya, ülkesi ve ekonomisiyle ayrýldýðý Çek Cumhuriyetinden daha gerilerde kalmýþ. Slovaklarýn baþkenti Bratislava’da, Prag’ýn havasý ve gösteriþi yok. Oraya gitmiþken, eski Doðu Almanya tarafýna; Saksonya’nýn baþkenti Dresden’e de gittik. Bu Alman kenti de Bratislava’dan canlýydý. Geniþ alanýn ortasýnda Protestan mezhebinin kurucusu  MARTÝN LÜTER’in heykeli var. Din adamý deðil de, genç bir yazarmýþ gibi görünüyor. Gerçi Katolik inancýnýn þimdiki Papasý, Alman kökenli! Ama Martin Lüter’in etkisiyle çoðu Almanlar Protestan’dýr. Almanya ve Avusturya ayný dili konuþuyor. Hitler de Avusturya kökenliydi. Avusturyalýlarýn çoðu ise, Alman çoðunluðunun aksine; Roma Katoliðidir.

Bu kez ve eskiden gittiðim tüm ülkelerde Türkçe konuþanlarla sýkça karþýlaþtým. Yalnýz ülkemizden gidenler deðil, birçok ülkenin yerlileri veya oraya uðrayan yabancýlar bile, bozuk da olsa birkaç cümle Türkçe konuþuyor, konuþulanlarý anlýyor. Dilimizin bilinmesinde Avrupa’nýn kullandýðý Latin Alfabesine geçmiþ olmamýzýn etkisi çok. Bu alfabe ile dilimiz daha kolay öðreniliyor.

Genel olarak tüm batý ülkelerinde ve Orta Avrupa’da doðum oraný çok az. Macaristan, doðumu teþvik için önlemler alýyormuþ; A.B. bunu da engellemiþ! Adeta yasaklamýþlar. Tüm bu ülkelerin, kýrsal kesimlerinde birçok evler olduðu halde; neredeyse hiçbir insan ve çocuk görünmüyor. Avrupa’da nüfus artýþý durmuþ. Azalma var. Göçmen olarak gelenleri ve özellikle onlarýn çocuklarýný Hýristiyanlaþtýrýp asimile ederek, varlýklarýný sürdürme çabasýndalar.

Pozitif ve imrenilecek bir yönleri var;  TARIM ALANLARI MÝNÝK PASRÇALARA BÖLÜNMEMÝÞ. Biz ise tam tersini yaptýk. Tarla ve bahçelerimiz, 50-100 metrekarelik hatta daha da küçük parçalara bölünürken seyirci kaldýk. Tarýmýmýz çöktü! Avrupa ülkelerinde yüz binlerce metrekare asma baðlarý ve arabanýn dakikalarca, neredeyse bir saate yakýn gittiði halde, öteki sýnýrýna ulaþamadýðý ekin tarlalarý var. Makine ile ekip biçiliyor. Ürün patlamasý oluyor. Bizdeki tarým alaný miras yoluyla her otuz yýlda bir beþ on parçaya bölünerek, verim alýnamaz hale geldi. Bölünmeyi engelleyen bir yasa çýkmasý gerektiðini, otuz-kýrk yýldýr yazýyorum. Baþka yazan ve söyleyenler de var. Bilim adamlarý da bu görüþte! Ne yazýk hiçbir önlem alýnmadý. Bir zaman arazi toplulaþtýrmasý yapan TOPRAKSU vardý. Onu da kapattýlar. Makineli tarýma elveriþli olacak toprak bütünleþtirilmesine þiddetle ihtiyacýmýz var. Ayrýca, gýda ve tarýmsal ürünle et ve hayvan ithalini yasaklayarak; kendimize yetecek üretim düzeyini yakalamamýz þarttýr.  

nazifkurucu@hotmail.com